İnşaat Tedarik Dergisi

İnşaat – Yatırım – Proje – Ulaştırma – Mimarlık – Enerji – Maden

2020 Dünya Tasarım Ödülleri Kazananı Manço Mimarlık

Firma: Manço Mimarlık
Mimar: Ali Manço
Kategori: Kamu Binası Konsept
Proje Yer: Mardin
Ekibi: Ali Manço, Zühtu Usta, Batuhan Güven
Fotoğrafçılık © Kredi: Manço Mimarlık

Türkiye Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açılan Cami Tasarım Fikirleri Yarışması’na katılımımızın amacı, seçmemize izin verilen mekan ve fonksiyonlara “özel” bir çözüm sunmak, cami binaları için “orijinal” bir form önermekten çok, bu doğrultuda, tasarım aşamasının başında Güneydoğu Anadolu’da tarihi bir kasaba olan Mardin’in yeni gelişen bir banliyösü olan camiyi tercih edilen lokasyonda halka açık bir buluşma yerine dönüştürecek ek tesisler arandı.

Görece düşük eğitim ve gelir düzeylerine yanıt olarak, iç ve dış göçle ağırlaşan konut kıtlığı ve Güneydoğu Anadolu’daki şehirlerin çeperlerinde sosyal alanların olmaması projede çözülecek işlevler şu şekilde belirlendi: (cami ve abdest alanı, imam yurdu gibi ilgili mekanlar), eğitim (Kuran kursu, kütüphane, derslikler ve stüdyo), dayanışma (yemekhane ve sığınma evi) ve sosyalleşme (kafeterya ve sergi salonu).

Mihrap (Mekke cepheli duvar) hattını geçmeme geleneğine uygun olarak cami güneye doğru itilerek, alanın kuzey ve güney uçları arasındaki yamaca gömüldü. Önde açılan avlu, yaya erişimini kolaylaştırmak için kuzeydeki cadde seviyesine kadar battı.

Camiyi geleneksel mimaride olduğu gibi çevredeki sokakları birbirine bağlayan bir sirkülasyon merkezi haline getirmek için sitenin dört bir yanından avluya girişler planlandı. Böylece işlevler, Güneydoğu Anadolu’nun yerel şehirciliğine atıfta bulunarak aralarında gölgeli yürüyüş yolları bulunan ayrı binalarda çözüldü.

Kitlelerin 3 boyutlu tasarımında Güneydoğu Anadolu’nun kurak coğrafyasından ipuçları arandı ve akla ilk gelen görüntülerden biri “çatlak toprak” oldu. Kuran’da Dünya, insanın yaratıldığı malzemelerden biri olarak geçmektedir. Müslümanların cenazelerinin öldükten sonra gömüldüğü yer yine topraktır. Buna göre caminin yamaca gömülmesi ile tasarımda toprağın önemine değinilmiştir. Aynı şekilde su da Kuran’da “tüm hayatın kaynağı” olarak vurgulanmaktadır. Bunların ışığında “suyun değdiği çatlak topraktan filizlenen bitki” imgesi belirleyici ilham kaynağı oldu. Tek tek binalar, çatlaklarla ayrılan toprak yüzeyleri olarak hayal edildi; buna göre topografyayı taklit eden bir kütle kompozisyonu hedeflenmiştir. Tüm çatı ve avlu yüzeyleri yerel mimaride yaygın olarak kullanılan sarı kireçtaşı ile kaplanmıştır.

Geleneksel İslam sanatlarının geometrik süsleri yeniden yorumlandı ve arsanın şekline uyan üçgen bir desen geliştirildi. Bu desen sadece taş yüzeylere uygulanmadı, aynı zamanda binaların konturlarının belirlenmesinde de önemli bir rol oynadı.

Sırtını sokağa çeviren bölgenin içe dönük geleneksel mimarisinden esinlenilerek, dışarıdan sadece opak çatı yüzeylerinin ve minarenin algılanabildiği “cephesiz” bir mimari elde edildi.

Minare, gökyüzüne yükselen bağımsız bir referans noktası olarak avlunun ortasında konumlandırıldı. Alttaki havuz, İslam’da suyun sembolik önemine ve Güneydoğu Anadolu’nun geleneksel mimarisindeki soğutma işlevine işaret ediyor.

Manço Mimarlık, 1970 yılında Aytaç Manço, Dipl. Arch., Mimari yayınlarda yer alan, yurt içi ve yurt dışında projeler tasarlayan, İstanbul merkezli, ISO9001: 2018 sertifikasına sahip ödüllü bir mimari uygulamadır.
Aytaç Manço ve oğlu Ali Manço, B.Sc. Mimar / Yüksek Lisans CEM, 50 yılı aşkın mesleki tecrübesini genç ekibinin dinamizmi ile birleştirerek mimari / iç mimari tasarım, danışmanlık ve inşaat takip hizmetleri vermektedir. Uygulamanın mimari uzmanlık alanları, konut, ofis, veri merkezi, karma kullanım, fuar / sergi, ticari, kamu ve endüstriyel binalar dahil olmak üzere maliyet ve enerji verimli yenilikçi çözümlerin arandığı çok çeşitli proje türlerini içerir .